گیاه کالاندولا که در ایران با نامهای «گل همیشه بهار» یا «گل جعفری» شناخته میشود، گیاهی گلدار است که به دلیل کاربردهای گسترده در طب سنتی، بسیار شناختهشده است.
روشهای تهیه: چای این گیاه عمدتاً از طریق خیساندن گلبرگها در آب جوش تهیه میشود، در حالی که برای تهیه عصارههای غلیظ، از ترکیبی از گل و برگ استفاده میگردد. همچنین فرآوردههای جانبی آن شامل پمادها و عصارههای خوراکی به وفور در بازار موجود است.
خواص گل همیشه بهار
نقش آنتیاکسیدانها در کالاندولا: چرا بدن به آنها نیاز دارد؟
شاید برایتان جالب باشد که بدانید قدرت اصلی گل همیشه بهار در ترکیبات ریز و پرقدرت آن به نام آنتیاکسیدان است. این گیاه سرشار از موادی مانند فلاونوئیدها، پلیفنولها و کاروتنوئیدهاست. آنتیاکسیدانها مثل یک سپر، جلوی آسیبهای سلولی را میگیرند.
بدن ما برای مقابله با میکروبها به التهاب نیاز دارد، اما وقتی این التهاب در بدن طولانی شود، مشکلساز خواهد بود و میتواند زمینهساز بیماریهایی مثل چاقی، دیابت نوع ۲ و سندرم متابولیک شود. آنتیاکسیدانهای موجود در گل همیشه بهار، به بدن کمک میکنند تا این التهابهای مخرب را بهتر مدیریت کند.
معجزه کالاندولا در ترمیم زخمها و آسیبهای پوستی
عصاره و پماد گل همیشه بهار در دنیای مراقبتهای پوستی جایگاه ویژهای دارند. این گیاه به دلیل توانایی خیرهکنندهاش در بازسازی بافتهای آسیبدیده، یکی از بهترین گزینهها برای درمان موضعی زخمها و جراحات پوستی محسوب میشود. کالاندولا فراتر از یک مرهم ساده عمل میکند. عصاره این گیاه با فعالسازی پروتئینهای کلیدی در محل آسیب، فرآیند بازسازی سلولی را سرعت میبخشد. همچنین با تحریک کلاژندر ناحیه جراحت، به تشکیل بافت جدید و ترمیم سریعتر پوست کمک میکند ، مخصوصا در بیماران دیبابتی که دچار زخم پا شده باشند تا 78% زخم را مداوا میکند .
کالاندولا و تحقیقات بر سلولهای سرطانی
ترکیبات آنتیاکسیدانی موجود در گل همیشه بهار، به ویژه فلاونوئیدها و تریترپنها، در مطالعات آزمایشگاهی توجه محققان را به خود جلب کردهاند. بررسیهای اولیه نشان میدهند که این ترکیبات میتوانند در پیشگیری از تشکیل تومورها و مقابله با برخی از انواع سلولهای سرطانی (مانند سرطان خون، ملانوما، سرطان روده بزرگ و لوزالمعده) نقش ایفا کنند.
مکانیسم عمل در سطح سلولی:
یافتههای علمی نشان میدهد که عصاره کالاندولا میتواند با تنظیم فعالیت پروتئینهای خاص در بدن، دو اثر مهم داشته باشد:
- ۱. القای مرگ سلولی: فعالسازی مسیرهایی که به نابودی سلولهای سرطانی منجر میشود.
- ۲. رفع سدهای دفاعی تومور: مهار پروتئینهایی که مانع از شناسایی و از بین رفتن سلولهای بیمار توسط سیستم دفاعی بدن میشوند.
قدرت ضدقارچی و ضدمیکروبی کالاندولا
گل همیشه بهار به عنوان یک عامل طبیعی قدرتمند در مقابله با میکروبها و قارچها شناخته میشود. مطالعات نشان میدهد که عصاره این گیاه میتواند اثر بسیار زیادی در برابر عفونتهای قارچی در نواحی دهان، پوست و واژن داشته باشد و رشد آنها را محدود کند.
یکی از ویژگیهای قابلتوجه کالاندولا، اثرگذاری آن در برابر انگل است. همانطور که میدانید، بیماری لیشمانیوز (سالک) میتواند منجر به زخمهای پوستی جدی و در موارد پیچیدهتر، آسیب به ارگانهای حیاتی بدن مانند طحال، کبد و مغز استخوان شود. تحقیقات نشان میدهد که عصاره این گیاه پتانسیل بالایی در مقابله با این انگل دارد که این موضوع آن را به موضوعی جذاب برای تحقیقات طب مکمل تبدیل کرده است.
مراقبت از سلامت دهان و گلو با عصاره کالاندولا
خواص ضدالتهابی و ضدمیکروبی گل همیشه بهار آن را به یک راهکار طبیعی عالی برای حفظ سلامت دهان و دندان تبدیل کرده است. استفاده از دهانشویههای حاوی عصاره کالاندولا، نقش موثری در کنترل التهاب لثه و کاهش ورمهای دهانی دارد. این فرآوردهها با از بین بردن میکروبهای مضر، به سلامت محیط دهان کمک میکنند.
همچنین به دلیل خواص ضدالتهابی، قرقره کردنِ دمنوش یا عصاره رقیقشدهی گل همیشه بهار میتواند در تسکین التهاب گلو و کاهش دردهای ناشی از آن بسیار کمککننده باشد.
کالاندولا؛ یار همیشگی پوست شما
روغن و عصاره گل همیشه بهار به دلیل خواص بینظیرش، نقش بسزایی محصولات آرایشی و بهداشتی، به خصوص کرمها و پمادهای مراقبت از پوست، دارد.کالاندولا با ایجاد رطوبت کافی در لایههای پوست، به حفظ لطافت، انعطافپذیری و حالت ارتجاعی آن کمک زیادی میکند. همچنین در پیشگیری از پیری زودرس و حفظ ظاهر جوان پوست، بسیار موثر است.
ترکیبات آنتیاکسیدانی موجود در کالاندولا، سپر دفاعی پوست در برابر «استرس اکسیداتیو» هستند. یکی از مخربترین عوامل این استرس، اشعه مضر ماورای بنفش (UV) خورشید است. استفاده از کرمها و محصولات حاوی روغن کالاندولا، به ویژه ضدآفتابها، میتواند به محافظت از پوست در برابر اثرات مخرب این اشعه کمک کند.
این روغن همچنین در کاهش التهابات پوستی، از جمله جوشهای ریز قرمز رنگ، موثر است و به بهبود ظاهر کلی پوست کمک میکند.
مصارف دیگر گل همیشه بهار
خواص کالاندولا محدود به موارد گفته شده نیست و این گیاه مصارف دیگری نیز دارد:
- تنظیم و کاهش درد قاعدگی: میتواند به تنظیم چرخه قاعدگی و کاهش دردهای ناشی از آن کمک کند.
- التهاب و ترک نوک سینه در شیردهی: استفاده موضعی از پماد یا روغن کالاندولا، یک راهکار طبیعی و موثر برای درمان زخم و ترکهای نوک سینه مادران در دوران شیردهی است.
- تونر طبیعی پوست و درمان آکنه: خواص ضدالتهابی و ضدمیکروبی این گیاه، آن را به یک تونر طبیعی عالی برای پاکسازی منافذ پوست، کاهش جوش و آکنه و بهبود بافت کلی پوست تبدیل کرده است.
- کاهش خطر مشکلات قلبی و سکته: آنتیاکسیدانهای موجود در کالاندولا با کاهش استرس اکسیداتیو و التهاب مزمن، میتوانند در بلندمدت از سلامت قلب و عروق حمایت کرده و خطر بروز سکته را کاهش دهند.
- رفع خستگی و دردهای عضلانی (به ویژه پس از ورزش): استفاده موضعی روغن یا کرم کالاندولا به دلیل خواص ضدالتهابی، در تسکین گرفتگیها و خستگی عضلانی، به خصوص پس از تمرینات سنگین ورزشی، بسیار موثر است.
عوارض جانبی و نکات احتیاطی مصرف گل همیشهبهار
گل همیشهبهار در نگاه اول گیاهی نسبتاً ایمن و مفید است، اما مانند هر گیاه دارویی دیگر، میتواند در برخی افراد عوارضی ایجاد کند و نباید آن را کاملاً «بیضرر» دانست. اگرچه کالاندولا برای پوست فواید زیادی دارد، اما در بعضی افراد میتواند باعث حساسیت شود.
بهتر است قبل از استفاده روی پوست، مقدار کمی از کرم یا روغن کالاندولا را روی بخش کوچکی از پوست امتحان کنید.در دوران بارداری و شیردهی، مصرف خودسرانه هر نوع گیاه دارویی میتواند خطرناک باشد.مصرف خوراکی یا دمنوش غلیظ گل همیشهبهار در بارداری بهویژه بدون نظر پزشک توصیه نمیشود؛ زیرا برخی گزارشها احتمال تأثیر آن بر انقباض رحم و خطر سقط جنین را مطرح کردهاند.در دوران شیردهی نیز، بهتر است مصرف خوراکی آن فقط با مشورت پزشک انجام شود؛ مصرف موضعی (پماد روی پوست) معمولاً ایمنتر است، اما باز هم احتیاط لازم است.
برخی تحقیقات نشان دادهاند که کالاندولا ممکن است با بعضی داروها تداخل داشته باشد؛ از جمله داروهای آرامبخش وداروهای کنترل فشار خون
کلام آخر
گل همیشهبهار گیاهی گلدار و سرشار از ترکیبات آنتیاکسیدانی، ضدالتهابی، ضدقارچی و ضدمیکروبی است. این گیاه هم به صورت چای یا دمنوش و هم به شکل پماد، کرم و روغن موضعی مورد استفاده قرار میگیرد و میتواند در مراقبت از پوست، ترمیم زخمها و حمایت از سلامت عمومی نقش داشته باشد.