نوشیدن چای در چین پیشینهای کهن دارد و حتی پیش از قرن سوم میلادی، بخشی از آداب و رسوم این سرزمین به شمار میرفته است. این نوشیدنی ارتباط عمیقی با مکتب بودا دارد و به همین دلیل در سنتها، آیینها و فرهنگ عمومی چین ریشه دوانده است. در این مقاله از مجله تیرینک، به تاریخ چای در چین و جایگاه آن در فرهنگ این کشور میپردازیم.
چای از گیاه Camellia sinensis به دست میآید که پیش از تشکیل سلسله هان، در جنوبغربی چین، بهویژه در ایالتهای سیچوآن و یوننان کشت میشد. با این حال، مصرف روزانه این نوشیدنی تا اواسط قرن هشتم میلادی رواج نیافت. از زمانی که یکی از نویسندگان سلسله تانگ به ارتباط میان چای و آیین بودا اشاره کرد، توجه عمومی به تدریج به این نوشیدنی جلب شد.
در آن دوره، مصرف الکل در جامعه چین رواج چشمگیری داشت. اما با تأکید آیین بودا بر پرهیز از مسمومیتهای ناشی از الکل، مصرف آن بهمرور کاهش یافت و جای خود را به چای داد.
تاریخ چای در چین؛ از آیین بودا تا فرهنگ عمومی
در ابتدا تنها راهبان بودایی از این نوشیدنی استفاده میکردند. اما با گذشت زمان، اندیشمندان و نویسندگان بسیاری به خواص افزایش هوشیاری و تقویت ذهن چای اشاره کردند و مصرف روزانه آن را به عموم مردم توصیه نمودند. این امر به سرعت موجب رواج مصرف عمومی چای در جامعه چین شد.
در مراحل اولیه، برگهای تازه چای برای تهیه این نوشیدنی به کار میرفت. اما در دوره سلسله تانگ، چای خشکشده و فشرده به شکل کیک رواج یافت. برای تهیه این نوع چای، ابتدا برگهای تازه را تفت میدادند و سپس با آب داغ و گاه افزودنیهایی مانند نعناع فلفلی، زنجبیل و پوست مرکبات دم میکردند. خشککردن برگها امکان نگهداری طولانیتر چای را فراهم میآورد.
از دوره سلسله مینگ (۱۶۴۴-۱۳۶۸ میلادی) بهتدریج چای به شکل امروزی خود مصرف شد. از همین دوره، چایها بر اساس نوع، مرغوبیت و قیمت دستهبندی شدند.
از مهمترین نوشیدنیهای تاریخ چای در چین میتوان به چایهایی اشاره کرد که توسط راهبان و در اطراف صومعهها کشت میشدند. این چایها در مسیر چشمههای زلال و سرشار از املاح مفید قرار داشتند که یکی از دلایل مرغوبیت آنها به شمار میرفت.
مردم چین افزون بر نوشیدن چای در کنار غذا، از مهمانان خود نیز با این نوشیدنی پذیرایی میکنند. مصرف چای در جشنهای عروسی و مراسم سال نو بسیار رایج است. به همین دلیل، تاریخ چای در چین و فرهنگ این کشور پیوندی ناگسستنی دارد.