حتماً بسیاری از ما به یاد داریم که در روزهای داغ تابستان، وقتی احساس تشنگی میکردیم، مادربزرگمان با لبخند یک فنجان چای داغ به دستمان میداد و معتقد بود که نوشیدن آن هم ما را خنک میکند و هم تشنگیمان را برطرف میسازد.
در آن روزها باور نداشتیم که چای داغ بتواند پاسخگوی گرمای طاقت فرسا باشد و فکر میکردیم تنها یک بستنی خنک یا یک لیوان لیموناد طراوتبخش میتواند ما را خنک کند و عطشمان را فرو بنشاند.
اما جالب است بدانید که حقیقت چیز دیگری بود؛ آنچه بزرگترهای ما میگفتند، پایه و اساس علمی داشت. نوشیدن چای داغ در فصل گرما، از صدها سال پیش در میان مردم سرزمینهای گرمسیری رایج بوده است.
چای، از محبوبترین و پرمصرفترین نوشیدنی ها به ویژه در مناطق استوایی و بیابانی جهان به شمار میرود. اکنون، تحقیقات علمی جدید نیز این باور قدیمی را تأیید میکنند: نوشیدنیهای داغ میتوانند بدن را خنک کنند.
بر اساس نتایج پژوهشی که در سال ۲۰۱۲ منتشر شد، نوشیدن یک نوشیدنی داغ به مراتب بهتر از یک نوشیدنی سرد میتواند حرارت انباشته شده در بدن را کاهش دهد.
در این پژوهش از شرکت کنندگان خواسته شد تا در دمای ۲۴ درجه سانتیگراد و با رطوبت ۲۳ درصد، حدود ۷۵ دقیقه دوچرخه سواری کنند. از آنها خواسته شد در طول فعالیت بدنی، آبی با دمای ۵/۱ درجه، ۱۰ درجه، ۳۷ درجه و ۵۰ درجه سانتیگراد بنوشند.
نتیجه جالب توجه آن بود که شرکت کنندگانی که آب با دمای ۵۰ درجه نوشیدند، دمای داخلی بدنشان به طور محسوسی کاهش یافت.
عرق؛ عامل اصلی خنک شدن بدن
این نتایج به خوبی نشان میدهند که تعریق چگونه بر دمای بدن تأثیر میگذارد.
عرق کردن و تبخیر عرق، از عوامل کلیدی در خنک شدن بدن و حفظ تعادل دمایی آن به شمار میروند.
هنگامی که چای داغ می نوشید، گرمای بدن افزایش یافته و در پی آن میزان تعریق نیز بالا میرود. جالب است بدانید مقدار گرمایی که از طریق تعریق دفع میشود، به مراتب بیشتر از گرمایی است که با نوشیدنی وارد بدن میکنید.
نوشیدن یک نوشیدنی با دمای ۵۰ درجه سانتیگراد، موجب دفع بیشتر عرق از بدن میشود.
به زبان ساده، هر چه بیشتر عرق کنیم و این عرق تبخیر شود، گرمای بیشتری از دست خواهیم داد.
البته باید توجه داشت که در گرما و رطوبت زیاد هوا، بدن بیشتر عرق میکند و در نتیجه بهتر خنک میشود. در مقابل، در هوای خنک میزان تعریق به اندازهای نیست که بتواند بدن را به طور کامل خنک کند.
دهان و معده؛ نقش حسگرهای بدن
در تحقیق دیگری، هدف اصلی بررسی تأثیر دمای نوشیدنی بر میزان تعریق قرار گرفت.
از این پژوهش برای شناسایی گیرندههای حسی استفاده شد که بر روند عرق کردن تأثیر میگذارند. نتیجه نشان داد که با تغییر دمای نوشیدنی، میزان تعریق نیز دستخوش تغییر میشود.
در این آزمایش، نوشیدنی به دو روش مختلف به شرکت کنندگان داده شد: یکی به صورت عادی از طریق دهان، و دیگری از طریق لوله های تغذیهای که مستقیماً وارد معده میشدند.
نکته جالب توجه آن بود که این تغییر در میزان تعریق تنها زمانی مشاهده شد که مایع به طور مستقیم از طریق لوله به معده وارد میشد.
اطلاعات جمعآوری شده از این پژوهش نشان داد که اکثر حسگرهای مولد عرق و تنظیم کننده دمای بدن، در معده و اندامهای اطراف آن قرار دارند.