معرفی دکتر محسن رنانی

محسن رنانی (زادهٔ ۱۳۴۴، روستای رهنان از توابع اصفهان) اقتصاددان نهادگرا، کنشگر اجتماعی و سیاسی طرفدار اصلاحات تدریجی و عضو هیئت علمی گروه اقتصاد دانشگاه اصفهان است که به مدت ده روز (۲۹ تیر- ۹ مرداد ۱۴۰۳) نیز عضو شورای راهبری دولت چهاردهم بوده است. رنانی علی‌رغم عضویتش در هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان کمتر تحلیل‌های اقتصادی ارائه داده و بیشتر به عنوان یک فعال سیاسی شناخته می‌شود. نسخه ایرانی نهادگرایی، عنوانی جدید برای فعالیت طرفداران قدیمی اقتصاد دولتی در ایران شناخته می‌شود.

او تا دیپلم را در اصفهان تحصیل کرد و سپس مدارج کارشناسی (۱۳۶۶)، کارشناسی ارشد (۱۳۶۸) و دکترای (۱۳۷۵) خود را در رشته اقتصاد از دانشگاه تهران اخذ کرد.

رنانی از فعالان اجتماعی همسو با دولت‌های سید محمد خاتمی و حسن روحانی در دوره ریاست بر مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام و سپس در دوره ریاست جمهوری وی بود. وی بیش از ۲۴ کتاب به‌طور مستقل یا مشترک تألیف و ترجمه و بیش از صد مقاله علمی به چاپ رسانده است. معروفترین آثار او «بازار یا نابازار؟» (که کتابی است در دفاع از نظام اقتصادی بازار آزاد)، «چرخه‌های افول اخلاق و اقتصاد» و «اقتصاد سیاسی مناقشه اتمی ایران: درآمدی بر عبور تمدنها» هستند که مورد آخر در اردیبهشت ۱۳۹۲ به صورت دیجیتال از طریق تارنمای رسمی رنانی منتشر شد. در این کتاب که در سال ۱۳۸۷ برای مقامات کشوری و رهبر ایران فرستاد می‌گوید دوران استفاده از نفت به عنوان منبع اصلی درآمد کشورها، از جمله‌ ایران به زودی پایان می‌یابد و با توجه به این باید هرچه زودتر توافق هسته‌ای با غرب حاصل شود. او در سال ۱۳۹۳ در طول دوران مذاکرات هسته‌ای منتهی به برجام نیز بیان کرد قیمت‌ نفت به زودی رو به کاهش می‌گذارد و بعد از امضای برجام دیگر نباید انتظار آمدن دوران نفت گران را داشت و قیمت‌ها روی ۵۰ دلار تثبیت شده و بعد از چند سال با به ثمر رسیدن برنامه‌های انرژی نو در اروپا و آمریکا قیمت روی ۳۵ دلار تثبیت می‌شود، پس باید زودتر توافق هسته‌ای امضا گردد.

رنانی به عنوان یک اقتصاددان نزدیک به جریان اصلاحات یکی از ۱۶۳ اقتصاددان عمدتاً نهادگرای امضا کننده نامه حمایت از حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۶ در ایران بود. او در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ از امضا کننده نامه حمایت برخی از اقتصاددانان از نامزدی میرحسین موسوی و نظریات اقتصادی دولت پیشنهادی او بود. رنانی می‌گوید: «در انتخابات سال ۹۲ برای آمدن آقای روحانی سنگ تمام گذاشتم».

وی در مصاحبه با دوماهنامه چشم‌انداز ایران گفته در حوزه اقتصاد، دیدگاه‌های اقتصاد نهادگرای جدید را بیشتر می‌پسندد و معتقد است در آینده نه چندان دور این مکتب به نظریه مسلط در اقتصاد تبدیل خواهد شد. اما در حوزه سیاست با دیدگاه هایک موافق است و در حوزه نظریه اجتماعی نیز علاقه‌مند و مبلغ نظریه سرمایه اجتماعی است. جریان اقتصاد نهادگرایی ایرانی توسط برخی به عنوان پوششی جدید برای فعالیت افراد با گرایش چپ اقتصادی در ایران شناخته می‌شود. 

محسن رنانی در مورد بحران‌های خاورمیانه و سیاست‌های جهانی تحلیل‌ها و بینش‌هایی اقتصاد محور دارد. وی در کتاب {اقتصاد سیاسی مناقشه اتمی ایران} مدعی شده که غرب به وشهای مختلف و از جمله از طریق ایجاد تنش در خلیج فارس و به ویژه طولانی کردن مناققشه اتمی ایران می کوشد قیمت نفت را بالای صد دلار نگه دارد تا از این طریق ضمن کاهش تقاضای نفت، سرمایه گذاری در انرژی های نو و نیز نفت های نامتعارف را مقرون به صرفه کند. رنانی در این کتاب معتقد است پس از آن که در دوره ای نسبتا بلند (بین هفت تا ده سال) قیمت نفت بالا بود و سرمایه گذاری در نفت های نامتعارف و نیز انرژی های نو به اندازه کافی بالا رفت، قیمت نفت شروع به کاهش خواهد کرد و ممکن است تا سقف هزینه تولید (بین ۳۰ تا ۴۰ دلار ) کاهش یابد. در نیمه دوم سال ۱۳۹۳ که قیمت های جهانی نفت از بالای صد دلار به حدود ۵۵ دلار سقوط کرد، بیش از ۹ سال از زمان شروع نگارش کتاب و شش سال از زمان ارسال آن برای مقامات ارشد ایران گذشته بود. به همین علت برخی تحلیل گران این تحولات را نشانه ای بر صحت پیش بینی های رنانی دانسته اند.