بر اساس پژوهشهای انجام شده، چای پس از آب، دومین نوشیدنی پرمصرف در جهان است و فواید بسیاری برای سلامتی دارد. یکی از این فواید، تأثیر مثبت آن بر سطح کلسترول است.
انواع چای چای از گیاه کاملیا سیننسیس (Camellia sinensis) تهیه میشود و به سه گروه اصلی تقسیم میگردد:
از میان این سه گروه، چای سبز بسیار محبوب و مشهور است. این چای از گذشته های دور در درمان مشکلاتی مانند خونریزی و اختلالات گوارشی مورد استفاده قرار گرفته است. فرآیند کوتاه تولید چای سبز، عامل اصلی تفاوت آن با سایر چای هاست. به همین دلیل، میزان آنتی اکسیدانهای آن از چای های دیگر بیشتر و محتوای کاتچین آن بالاتر است. همانطور که میدانید، کاتچین فواید زیادی برای سلامتی دارد که از جمله میتوان به مقابله با سرطان، بهبود سلامت دهان، کاهش درد در بیماریهای روماتیسم مفصلی و خاصیت ضدباکتریایی آن اشاره کرد. یکی دیگر از خواص کاتچین، احتمالاً کاهش سطح کلسترول خون است.
چگونه چای سبز موجب کاهش کلسترول میشود؟ تحقیقات زیادی درباره مواد تشکیل دهنده چای سبز که میتوانند بر کلسترول تأثیر بگذارند انجام شده است. کاتچین یکی از این مواد است، اما اینکه چگونه بر کلسترول اثر میگذارد هنوز به طور قطع مشخص نیست. مکانیسم های احتمالی اثر آن شامل موارد زیر است: افزایش فعالیت گیرنده های LDL در کبد ممانعت از جذب کلسترول در روده کاهش سطح LDL افزایش سطح HDL کاهش سطح کلسترول تام در یک پژوهش، مردان و زنانی که کلسترول بالایی داشتند مورد آزمایش قرار گرفتند. در این آزمایش، مصرف ۳۷۵ میلیگرم از عصارهی حاوی کاتچین که موجب کاهش کلسترول میشود، در قالب یک برنامه رژیمی کم چرب قرار داده شد و تأثیرات آن مورد بررسی قرار گرفت. محققان دریافتند که عصاره کاتچین سطح کلسترول تام را ۱۱.۳ درصد کاهش داد. در این آزمایش مشخص شد که LDL به میزان ۱۶.۴ درصد، تریگلیسیرید ۳.۵ درصد و HDL به میزان ۲.۳ درصد کاهش یافتند. البته کاتچین مورد استفاده در این آزمایش خالص نبود و شامل ۷۵ میلیگرم تئافلاوین، ۱۵۰ گرم کاتچین و پلیفنولهای مختلف بود. در نتیجه تنها بخشی از آن عصاره را کاتچین تشکیل میداد. افزون بر این، این آزمایش نشان داد که برای کاهش کلسترول باید مقدار زیادی چای نوشیده شود. برخی از این تحقیقات نشان دادند که کاتچین چای سبز میتواند LDL را ۶۰ تا ۸۰ درصد کاهش دهد، هرچند مقدار کاتچین مصرفی در این آزمایشها متفاوت بود. علیرغم این آزمایشها، پژوهشهای دیگری نتوانستند تأثیر چای سبز بر کاهش کلسترول را به طور کامل اثبات کنند. به عنوان مثال، در یکی از این آزمایشها مشخص شد که ۸.۳ گرم کاتچین (معادل ۱۸ فنجان چای سبز در روز) نمیتواند کلسترول را کاهش دهد. اما باید دقت داشت که تمام شرکت کنندگان در این تحقیق از میان افراد سیگاری انتخاب شده بودند، و کشیدن سیگار میتواند خاصیت و قدرت کاتچین را کاهش دهد. به دلیل تناقض در نتایج آزمایشهای مختلف، به آسانی نمیتوان گفت که چای سبز میتواند موجب کاهش کلسترول شود و انجام پژوهشهای بیشتر برای تأیید این اثر ضروری است.
آیا نوشیدن انواع دیگر چایها بر کاهش کلسترول تأثیر میگذارد؟ طبق پژوهشهای جدید، چای اولانگ و چای سیاه نیز میتوانند به دلیل وجود کاتچین در کاهش کلسترول مؤثر باشند. با این حال، برخی از تحقیقات نشان دادهاند که چای سیاه نسبت به چای سبز تأثیر کمتری دارد.