ساختمانهای چندطبقه با سیستم LSF یا Light Steel Frame با استفاده از مقاطع فولادی سبک و سردنوردشده ساخته میشوند. در این روش، بخش زیادی از اجزای سازه بر اساس نقشههای مهندسی در کارخانه یا کارگاه آماده شده و سپس در محل پروژه مونتاژ و نصب میشوند.
اجرای ساختمان چندطبقه LSF نسبت به ساختمانهای معمولی نیازمند برنامهریزی دقیقتری برای هماهنگی میان طراحی معماری، سازه، تأسیسات و مراحل نصب است. همچنین با افزایش تعداد طبقات، کنترل مسیر انتقال بار، پایداری جانبی، اتصالات، کمانش اعضا، خیز کف و جزئیات اجرایی اهمیت بیشتری پیدا میکند. ۱. بررسی زمین و مطالعات اولیه قبل از شروع عملیات اجرایی، زمین پروژه باید از نظر شرایط ژئوتکنیکی، وضعیت خاک، شیب زمین، شرایط آبوهوایی و الزامات مربوط به ساختوساز بررسی شود. نتایج مطالعات زمین در طراحی فونداسیون و انتخاب روش مناسب اجرای آن تأثیر دارد. همچنین عواملی مانند تعداد طبقات، کاربری ساختمان، دهانهها و محل قرارگیری دیوارهای باربر باید از ابتدا مشخص شوند. ۲. تهیه نقشههای معماری و سازهای در مرحله بعد، نقشههای معماری و سازهای تهیه میشوند. در ساختمان چندطبقه LSF، طراحی سازه باید مسیر انتقال بار از طبقات بالایی تا فونداسیون را مشخص کند. در نقشههای اجرایی معمولاً مواردی مانند موارد زیر مشخص میشوند:
ابعاد و مشخصات دقیق مقاطع، ضخامت ورق، فاصله اعضا و جزئیات اتصالات باید بر اساس محاسبات سازهای پروژه تعیین شود. ۳. اجرای فونداسیون پس از آمادهشدن نقشهها، عملیات اجرای فونداسیون آغاز میشود. نوع فونداسیون به شرایط زمین، بارهای ساختمان و طراحی مهندسی بستگی دارد. در این مرحله باید محل دقیق اتصال سازه LSF به فونداسیون مشخص و اجرا شود. صفحهها، بولتها یا سایر اجزای اتصال باید مطابق نقشه در محل مناسب قرار گیرند. دقت در این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا خطا در محل اتصال فونداسیون میتواند در مراحل بعدی باعث ایجاد مشکل در نصب دیوارها و اسکلت شود. ۴. آمادهسازی و تولید مقاطع LSF مقاطع LSF معمولاً از ورقهای فولادی گالوانیزه ساخته میشوند. این ورقها با روش شکلدهی سرد به پروفیلهایی مانند استاد و رانر تبدیل میشوند. در پروژههای پیشرفتهتر، قطعات بر اساس نقشههای اجرایی با دستگاههای دقیق تولید و شمارهگذاری میشوند تا نصب آنها در محل پروژه با سرعت و دقت بیشتری انجام شود. این مرحله میتواند شامل:
۵. مونتاژ قابهای دیوار در مرحله بعد، اعضای قائم و افقی دیوار بر اساس نقشه در کنار یکدیگر قرار میگیرند و قاب دیوار ساخته میشود. اعضای قائم یا Stud معمولاً نقش اصلی در انتقال بارهای دیوار را بر عهده دارند و اعضای افقی یا Track در بالا و پایین قاب قرار میگیرند. محل بازشوهای در و پنجره نیز از همین مرحله در قاب دیوار پیشبینی میشود. ۶. نصب و برپایی دیوارهای طبقه اول قابهای آمادهشده به محل نصب منتقل شده و روی فونداسیون قرار میگیرند. دیوارها پس از قرارگیری در محل، تراز و شاقول میشوند و سپس به فونداسیون و سایر اجزای سازه متصل میشوند. در این مرحله، کنترل موارد زیر اهمیت دارد:
۷. اجرای مهاربندی و سیستم مقاوم جانبی ساختمان چندطبقه باید در برابر نیروهای جانبی مانند باد و زلزله نیز پایدار باشد. به همین دلیل، سیستم مقاوم جانبی ساختمان بر اساس طراحی سازهای اجرا میشود. این سیستم ممکن است شامل مهاربندهای فولادی، صفحات سازهای، دیوارهای مقاوم یا ترکیبی از این روشها باشد. انتقال نیروهای جانبی باید از طبقات مختلف تا فونداسیون بهصورت پیوسته انجام شود. ۸. اجرای کف طبقه اول پس از نصب و تثبیت دیوارهای طبقه اول، سیستم کف طبقه بعدی اجرا میشود. تیرچههای کف LSF در محل مشخصشده نصب شده و به دیوارهای باربر متصل میشوند. سپس پوشش سازهای کف و سایر لایههای موردنیاز اجرا میشوند. در طراحی کف علاوه بر مقاومت، **خیز، ارتعاش، انتقال صدا و نحوه اتصال تیرچهها** نیز باید مورد توجه قرار گیرد. ۹. اجرای طبقه دوم و طبقات بالاتر پس از تکمیل سیستم کف، قابهای دیوار طبقه دوم روی تراز مربوطه نصب میشوند. همین روند برای طبقات بالاتر تکرار میشود:
اجرای دیوار → نصب و مهاربندی → اجرای کف → نصب دیوار طبقه بعد
البته جزئیات اجرایی هر پروژه میتواند با توجه به سیستم سازهای و نقشههای اجرایی متفاوت باشد. در ساختمانهای چندطبقه، محل قرارگیری دیوارهای باربر طبقات مختلف اهمیت زیادی دارد، زیرا بار طبقات بالاتر باید به شکل مناسبی به طبقات پایینتر منتقل شود. ۱۰. اجرای سقف نهایی پس از رسیدن سازه به آخرین طبقه، اعضای سقف نصب میشوند. اجرای سقف میتواند شامل نصب تیرچهها یا خرپاهای موردنظر، مهاربندی، پوشش سازهای، عایقکاری و لایههای نهایی باشد. نوع سقف و جزئیات اتصال آن باید بر اساس طراحی پروژه انتخاب شود. ۱۱. اجرای تأسیسات ساختمان پس از تکمیل بخش اصلی اسکلت، مسیرهای تأسیسات مکانیکی و الکتریکی اجرا میشوند. سیستم LSF به دلیل وجود فضای داخلی در دیوارها و کفها، امکان عبور بسیاری از مسیرهای تأسیساتی را فراهم میکند؛ اما محل عبور لولهها و کابلها باید از قبل با نقشههای سازهای هماهنگ شود. نباید برای عبور تأسیسات، اعضای سازهای بدون بررسی مهندس سازه بریده یا سوراخ شوند.
در ساختمان چندطبقه LSF، عایقکاری نقش مهمی در عملکرد حرارتی و صوتی ساختمان دارد. بسته به طراحی دیوار و شرایط پروژه میتوان از لایههای مختلف عایق حرارتی و صوتی استفاده کرد. همچنین کنترل نفوذ رطوبت و اجرای صحیح لایههای آببندی و بخاربندی در محل مناسب، بهخصوص در مناطق مرطوب، اهمیت دارد.
۱۳. اجرای پوششهای داخلی و خارجی پس از تکمیل تأسیسات و عایقکاری، لایههای پوششی دیوارها و سقف اجرا میشوند. پوشش داخلی میتواند شامل صفحات گچی یا سایر سیستمهای مورد تأیید پروژه باشد. در قسمت خارجی نیز بسته به طراحی معماری میتوان از سیستمهای مختلف نما استفاده کرد. در این مرحله باید جزئیات اتصال پوششها به سازه و نحوه کنترل رطوبت و آببندی مطابق سیستم انتخابی اجرا شود. ۱۴. نصب در و پنجره پس از آمادهشدن بازشوها، چارچوب درها و پنجرهها نصب میشوند. بازشوها باید از مرحله طراحی سازه پیشبینی شده باشند؛ زیرا اطراف بازشوها معمولاً به اعضای تقویتی نیاز دارد تا مسیر انتقال بار حفظ شود. ۱۵. اجرای کفسازی و نازککاری در مرحله پایانی، کفسازی، سقف کاذب، دیوارپوشها، رنگآمیزی، تجهیزات داخلی و سایر عملیات نازککاری انجام میشوند. همچنین نمای خارجی، محوطهسازی و تجهیزات تأسیساتی تکمیل شده و ساختمان برای بهرهبرداری آماده میشود.
پیش از تحویل ساختمان، بخشهای مختلف باید کنترل شوند. این کنترلها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
جمعبندی اجرای ساختمان چندطبقه LSF یک فرآیند مرحلهای و دقیق است که از مطالعات زمین و طراحی مهندسی آغاز شده و با اجرای فونداسیون، تولید و مونتاژ مقاطع، نصب دیوارهای باربر، اجرای کف و طبقات، سقف، مهاربندی، تأسیسات، عایقکاری و نازککاری ادامه پیدا میکند. مهمترین نکته در ساختمانهای چندطبقه، ایجاد یک مسیر انتقال بار پیوسته از سقف و طبقات به فونداسیون و تأمین پایداری ساختمان در برابر بارهای قائم و جانبی است. جزئیات اجرایی، تعداد طبقات، نوع مقاطع و اتصالات باید بر اساس محاسبات مهندسی و ضوابط مربوط به همان پروژه تعیین شوند.