نوشیدن چای ها در دوران بارداری

یکی از دغدغه‌های اصلی زنان باردار، تأثیر نوشیدنی‌های حاوی کافئین بر سلامت جنین است. در حالی که قهوه به دلیل میزان بالای کافئین به وضوح به عنوان یک ماده باید در دوران بارداری با احتیاط مصرف شود، بسیاری از مادران تصور می‌کنند نوشیدن چای هیچ خطری ندارد؛ اما حقیقت این است که چای نیز بسته به نوع خود، حاوی مقادیر متفاوتی از کافئین است.

کافئین به راحتی از جفت عبور کرده و وارد گردش خون جنین می‌شود. مصرف بیش از حد کافئین می‌تواند مستقیماً بر ضربان قلب جنین و روند رشد او تأثیر بگذارد. به همین دلیل، مدیریت میزان مصرف کافئین در ۹ ماه بارداری یک ضرورت پزشکی است.

طبق توصیه‌های علمی و پزشکی، میزان کل کافئین دریافتی از تمامی منابع (شامل چای، قهوه، نوشابه‌ها و شکلات) نباید از ۲۰۰ میلی‌گرم در روز فراتر رود.

مقایسه چای و قهوه در دوران بارداری:

قهوه: به دلیل غلظت بالای کافئین، مصرف بیش از دو فنجان (حدود ۴۸۰ میلی‌لیتر) در روز، خطرناک است.

چای: میزان کافئین در چای بسته به نوع آن (سیاه، سبز یا سفید) متفاوت است. اگرچه چای معمولاً کافئین کمتری نسبت به قهوه دارد، اما نباید مصرف آن را «بدون محدودیت» دانست. اگر شما در روز چای می‌نوشید، باید این مقدار را در محاسبه‌ی سقف ۲۰۰ میلی‌گرمِ روزانه خود لحاظ کنید.

توصیه‌های ایمنی برای مادران باردار:

مراقب انواع چای باشید: چای‌های سیاه معمولاً کافئین بیشتری نسبت به چای‌های گیاهی یا چای سبز دارند.
خالی از کافئین (Decaf) را جایگزین کنید: اگر به طعم چای علاقه دارید، استفاده از انواع «دِکاف» (بدون کافئین) گزینه‌ای بسیار ایمن‌تر است.
مشورت با پزشک: همیشه میزان مصرف خود را با پزشک متخصص زنان در جریان بگذارید، زیرا نیازهای هر مادر و جنین متفاوت است.
مقدار کافئین موجود در چای چقدر است ؟

دوران بارداری، زمانی است که بدن مادر در حساس‌ترین حالت خود برای حمایت از جنین قرار دارد. مصرف برخی گیاهان یا حتی روش دم کردن یک چای ساده، می‌تواند تأثیرات غیرمنتظره‌ای بر سلامت جنین داشته باشد.
کافئین موجود در چای، تحت تأثیر چندین عامل تغییر می‌کند. برای کنترل دقیق میزان کافئین دریافتی، به این نکات توجه کنید:
عوامل مؤثر بر غلظت کافئین:
دمای آب و زمان دم کشیدن: هرچه آب داغ‌تر باشد و زمان دم کشیدن طولانی‌تر شود، میزان کافئین آزاد شده بیشتر است.
اندازه برگ‌ها: برگ‌های ریزتر نسبت به برگ‌های درشت، معمولاً حاوی غلظت کافئین بیشتری هستند.
میانگین دریافتی: به‌طور متوسط، یک فنجان (۲۴۰ میلی‌لیتری) چای حدود ۴۷ میلی‌گرم کافئین دارد، اما این مقدار می‌تواند بسته به نوع چای و روش تهیه متفاوت باشد.
تکنیک کاهش کافئین:
اگر تمایل به نوشیدن چای دارید، می‌توانید با این روش علمی، میزان کافئین را کاهش دهید:
چای را به مدت ۴۵ ثانیه در آب داغ قرار دهید.
آب اولین مرحله را کاملاً دور ریخته و تخلیه کنید (بیش از ۸۰٪ کافئین در این مرحله آزاد می‌شود).
سپس مجدداً آب داغ بریزید و اجازه دهید چای به روش معمول دم بکشد.

چای هایی که مصرف آن‌ها در دوران بارداری توصیه نمی‌شود

اگر می‌خواهید هم سلامت خود و هم سلامت کودکتان را تضمین کنید، از مصرف زیاد کافئین خودداری کنید.
چای‌های سیاه، سبز، اولانگ و انواع آن‌ها از جمله چای‌هایی هستند که مصرف زیادشان توصیه نمی‌شود. چای‌های دارجلینگ، ارل‌گری و چای سنتی چینی (هانگ مآو) را تنها در صورتی می‌توانید استفاده کنید که پزشک شما مصرف آن‌ها را تأیید کرده باشد.
چای‌های گل‌راعی (چای کوهی)، جنسینگ، ارمک، بومادران و ریشه شیرین‌بیان نباید در طول ۹ ماه بارداری نوشیده شوند. همچنین استفاده از چای‌های ادویه‌دار مانند «ماسالا» برای مادران و جنین مناسب نیست و باید از مصرف آن‌ها پرهیز کرد.
بابونه در مجموع بی‌ضرر است، اما اگر در سابقه پزشکی خود حساسیت (آلرژی) دارید، از مصرف آن خودداری کنید.
همچنین توصیه می‌شود از گیاهانی که پشتوانه علمی کاملی برای ایمنی در بارداری ندارند، پرهیز کنید. گیاهانی مانند میوه گل‌رز، نوعی گل گاوزبان، شکوفه لیمو، بادیان و سنبل‌الطیب با وجود اینکه خواص زیادی دارند، نباید در این دوران استفاده شوند. به‌طور مثال، میوه گل‌رز حاوی مقدار زیادی ویتامین C است که باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود، اما چون سندی مبنی بر عدم وجود عوارض جانبی آن در دوران بارداری وجود ندارد، بهتر است از نوشیدن آن صرف‌نظر کرد.
گیاه حماص‌الماء (ترشک شیرین) و آلفافا نیز دارای خواص زیادی هستند و حاوی ویتامین‌های A، D، E و K می‌باشند. اگرچه ویتامین K می‌تواند در جلوگیری از خونریزی پس از زایمان مؤثر باشد، اما به دلیل عدم وجود پشتوانه علمی کافی، نباید مصرف شوند؛ به‌ویژه در ماه‌های اول بارداری که زمان شکل‌گیری نطفه است.
چای ترش (چای مکه)، اکلیل کوهی، دارواش و مریم‌گلی نیز باید تنها به مقدار بسیار محدود استفاده شوند.
یک نکته کاربردی برای کنترل کافئین:
معمولاً ۸۰ درصد کافئین چای در ۳۰ ثانیه اولِ خیساندن آزاد می‌شود. برای کنترل بهتر میزان کافئین، بهتر است چای را به مدت ۴۵ ثانیه در آب داغ بخیسانید، سپس آب آن را تخلیه کنید و مجدداً روی آن آب داغ بریزید تا دم بکشد.

چای های مفید و سودمند در دوران بارداری
استفاده از برخی چای‌های گیاهی می‌تواند اثرات بسیار مثبتی بر سلامت شما و جنین داشته باشد. با انتخاب درست، می‌توانید از خواص درمانی آن‌ها برای بهبود شرایط جسمانی خود بهره‌مند شوید.

۱. چای زنجبیل :
یکی از بهترین گزینه‌ها برای تسکین مشکلات گوارشی و کاهش حالت تهوع صبحگاهی در دوران بارداری است.

۲. چای برگ تمشک :
این چای سرشار از ویتامین A، کلسیم، آهن و منیزیم است. وجود مقدار زیادی منیزیم و کلسیم در آن می‌تواند به تقویت رحم برای آمادگی زایمان کمک کرده و از خونریزی شدید پس از زایمان جلوگیری کند.
برخی پزشکان توصیه می‌کنند مصرف این چای را به بعد از سه ماهه اول بارداری موکول کنید.

۳. چای نعنا :
برای کاهش دردهای شکمی و از بین بردن نفخ بسیار مؤثر است.

۴. چای قاصدک :
این چای حاوی ویتامین A، کلسیم و آهن است. قاصدک خاصیت مدر بودن دارد و به جلوگیری از احتباس آب در بدن کمک می‌کند؛ همچنین برای سلامت کبد بسیار مفید است.

۵. چای بادرنج‌بویه :
یک آرام‌بخش طبیعی است که به کاهش نگرانی و جلوگیری از تحریک اعصاب کمک می‌کند.

۶. چای گزنه :

گزنه منبع غنی از ویتامین‌های A، K و C، آهن، پتاسیم و کلسیم است.
با وجود خواص فراوان، در برخی بانک‌های اطلاعاتی داروهای طبیعی ذکر شده که مصرف آن در بارداری باید با احتیاط بسیار زیاد صورت گیرد، زیرا ایمنی آن بستگی به این دارد که کدام بخش از گیاه (برگ یا ریشه) مورد استفاده قرار گیرد. حتماً قبل از مصرف با پزشک مشورت کنید.

۷. چای رویبوس :
این چای که فاقد کافئین است، سرشار از کلسیم، منیزیم و آنتی‌اکسیدان می‌باشد.
مزایا: کمک به هضم غذا، جلوگیری از رفلاکس، خاصیت ملین و تقویت سیستم ایمنی در برابر مواد آلرژی‌زا. همچنین در رفع افسردگی، کنترل نوسانات قند خون، بهبود مشکلات پوستی و سلامت کبد بسیار مؤثر است.
نکته خرید: هنگام خرید حتماً به برچسب محصول دقت کنید تا مطمئن شوید با مواد دیگر (که ممکن است برای شما مضر باشند) ترکیب نشده باشد.

5 نکته مهم درباره دمنوش ها

استفاده هوشمندانه از چای‌های گیاهی و بی‌ضرر در دوران بارداری، می‌تواند فراتر از یک لذت ساده باشد. وجود پلی‌فنول‌ها و آنتی‌اکسیدان‌های فراوان در این نوشیدنی‌ها، علاوه بر محافظت از سلامت قلب، سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و خطر بروز التهابات را کاهش می‌دهد. همچنین، ویتامین‌های موجود در این گیاهان، نقش مهمی در تامین نیازهای تغذیه‌ای شما و جنین ایفا می‌کنند.
برخی از این چای‌ها با ویژگی‌های خاص خود، می‌توانند به رفع مشکلاتی نظیر احتباس آب در بدن (تورم پاها)، تسکین حالت تهوع صبحگاهی و کاهش دردهای شکمی کمک کنند.
همواره به یاد داشته باشید که هر گیاهی ممکن است بر بدن شما اثر متفاوتی داشته باشد. لذا توصیه می‌شود جهت گنجاندن این نوشیدنی‌ها در رژیم غذایی خود، حتماً با پزشک متخصص مشورت نمایید تا از سلامت کامل خود و فرزندتان اطمینان حاصل کنید.